De meeste textiele materialen die worden toegepast in kleding, meubelstoffen, gordijnen en bedtextiel zijn brandbaar. Gelukkig ontbrandt textiel niet spontaan, maar hiervoor is een bepaalde ontstekingstemperatuur nodig. Als het textiel eenmaal is aangestoken, dan hangt het van het materiaal af of en hoe snel de brand zich verspreidt. Bij het aansteken van het textiel wordt een gedeelte van het materiaal gepyroliseerd (ontleedt door warmte), waarbij de gassen kunnen reageren met zuurstof in de lucht. Hierbij komt dan meestal weer zoveel energie vrij dat meer textiel gepyroliseerd wordt en de brand kan worden onderhouden.
Een goede maat voor de brandbaarheid van textiele vezels is de Limiting Oxygen Index (LOI) de hoeveelheid zuurstof die nodig is om een brand te kunnen onderhouden.
In onderstaande tabel zijn voor enkele vezels deze waarden gegeven.
| Vezel | LOI | Ontsekingstemperatuur in °C | Smeltpunt in °C |
| Poly-acryl | 18.2 | 465-530 | 250 |
| Katoen | 18.4 | 400 | - |
| Polypropeen | 18.6 | 570 | 164-170 |
| Viscose | 19.7 | 420 | - |
| Polyamide | 20.1 | 485-575 | 215-255 |
| Polyester | 20.6 | 485-560 | 250 |
| Wol | 25.2 | 570-600 | - |
| Modacryl | 26.8 | - | 160-190 |
| Aramide | 30 | - | >316 |
Naast de chemische samenstelling van het textiel, waaronder ook mengingen van vezels, spelen ook de constructie van het materiaal (weefsel, breisel), het m²-gewicht van het doek, en de hoeveelheid ingesloten lucht in het doek een belangrijke rol bij de brandbaarheid van textiele materialen. Bij lichtgewicht volumineuze textiele stoffen en bij stoffen met een laag m²-gewicht (< 100 g/m²) is de brandbaarheid het grootst. Dit wordt veroorzaakt doordat bij een geringe massa de ontstekingstemperatuur snel kan worden bereikt (de warmte van de ontstekingsbron wordt niet verspreid) en doordat lucht gemakkelijk kan toetreden.
Dit is essentieel voor het onderhouden van de brand.
De brandbaarheid van textiel kan worden beperkt door het aanbrengen van brandvertragende finishes. Er zijn tal van brandvertragende finishes voor textiel.
De werking van deze finishes kan berusten op een aantal principes:
- het verlagen van de temperatuur bij het vlamfront waardoor de pyrolise-snelheid afneemt en dus de heftigheid van de brand vermindert
- het wegnemen van zuurstof bij het vlamfront door de vorming van niet brandbare gassen
Deze brandvertragende middelen kunnen ofwel permanent op het textiel worden aangebracht, waarbij een zekere wasbestendigheid wordt gegarandeerd, of in de vorm van zouten die in contact met water worden afgespoeld. Deze laatstgenoemde zijn natuurlijk minder geschikt voor kleding. De permanente vlamvertragende middelen worden veel toegepast in onder andere werkkleding. Een nadeel van vlamvertragende verbindingen is dat ze in nogal grote hoeveelheden moeten worden aangebracht (5-10% van het doekgewicht) en dat ze o.a. de greep (soepelheid) van de stof nadelig beïnvloeden.
Aankooptips
|
Nagenoeg niet ontvlambaar |
Toepassing |
Opmerkingen |
|
Polyamide |
ruimtevaart, autocoureurs |
als mengsel o.a. met wol |
|
Aramide |
brandweeruniformen, beschermende kleding bij brand |
|
|
Polyvinylchloride,PVC,Chloorvezel |
Sportkleding, vulling, gestikte dekens, dekbedden |
Bij brand ontwikkeling van zoutzuurgas |
|
| ||
|
Moeilijk ontvlambaar |
Toepassing |
Opmerkingen |
|
Polyester |
Kleding, dassen, shawls, rokken, vitrages, vulling van gestikte dekens en dekbedden |
Smelt bij brand en geeft dan sterke rookontwikkeling. In zuivere vorm moeilijk brandbaar. |
|
Polyamide |
Dameskousen, sokken, sportkleding, parachutes |
Smelt bij brand met blauwzuur ontwikkeling. In zuivere vorm moeilijk brandbaar. |
|
Wol |
Algemeen |
Smelt niet. Als het brandt ontwikkeling van blauwzuur. |
|
| ||
|
Gemakkelijk ontvlambaar |
Toepassing |
Opmerkingen |
|
Polypropyleen |
Kleding, tapijten, meubelbekleding, dekens, kousen, sokken |
Brandt en vormt brandende druppels |
|
Katoen |
Kleding en woningtextiel |
Gloeit na, smelt niet. |
|
Linnen |
Kleding, zakdoekjes, tafellinnen en woningtextiel |
Gloeit na, smelt niet. |
|
Jute |
Zakken, bespanningstof, matten, gordijnen, achterkant tapijten |
|
|
Kapok |
Doorgestikte dekens en matrassen |
|
|
Polyacrylnitril, Acryl |
Boven- en onderkleding, bedrijfskleding, woningtextiel, trainingspakken |
Brandt als katoen, ontwikkelt dan blauwzuurgas. |
|
Triacetaat |
Dameskleding, pyjama's, handschoenen, badkleding |
Wordt evenals viscose uit cellulose vervaardigd. |
|
Viscose (vroeger kunstzijde en rayon genoemd) |
Kleding en woningtextiel |
Wordt uit cellulose vervaardigd. |
|
Polyurethaan |
Badpakken, stretchkleding, korsetten, steunkousen |
Ontwikkelt bij brand blauwzuurgas. |
Kleding
- Let op het etiket. Dit vermeldt de vezels waaruit het product is samengesteld. Aarzel niet om informatie te vragen aan winkeliers en leveranciers.
- Ruimvallende kleding brandt sneller en feller dan nauwsluitende kleding.
- Veel kindertrainingspakken zijn gemaakt van nylon. Alhoewel nylon niet snel vlam vat, kan het door een hittebron wel smelten en zeer hete smeltdruppels vormen die in de huid inbranden en ernstige brandwonden veroorzaken. Acryl vormt geen smeltdruppels, maar is gemakkelijk brandbaar. Beter is een stevige kwaliteit katoen.
Woningtextiel
- Let bij de aanschaf op de brandeigenschappen. Lees de etiketten. Aarzel niet om winkeliers en leveranciers om informatie te vragen.
- Beoordeel beklede meubels vooral op de ontvlambaarheid van de bekleding en op de aanwezigheid van een niet-brandbare interliner.
- Een moeilijk brandbaar CMHR-schuim zal aanzienlijk minder bijdragen tot de brandvoortplanting en tot de ontwikkeling van giftige rook.
Hier zijn nog wat berichten van het ANP over dit onderwerp.
Het kwam namelijk behoorlijk in de belangstelling naar de ramp in Volendam:
Detailhandel pleit voor kledingetiket over brandgevaar Datum: 02-01-2001
Synthetische kleding niet de oorzaak van brandwonden Datum: 03-01-2001
Spoedoverleg branche over brandbaarheid van kleding Datum: 03 –01 –2001
Kledingfabrikanten en winkeliers overleggen nog deze week over het invoeren van strengere regels voor de brandveiligheid van kleren. Zij komen bijeen naar aanleiding van de cafébrand in Volendam waarbij bezoekers extra zware verwondingen opliepen door hun kunststof kleding. De branche overweegt, in samenwerking met het ministerie van Volksgezondheid, waarschuwingsetiketten en vlamvertragende stoffen verplicht te stellen.